Eğitim Sonu Sınavı (ESS) mülakat iptal davası, POMEM, PMYO ve PAEM eğitimini başarıyla bitiren adayların atama öncesi sözlü sınavda 70 barajının altında bırakılması halinde Ankara İdare Mahkemelerinde açılan, yürütmenin durdurulması istemli iptal davasıdır. İdareye doğrudan itiraz yolu kapalıdır; sonuç Polis Akademisi sitesinde ilan edildiği andan itibaren 60 günlük hak düşürücü süre işlemeye başlar.
Aşağıdaki metin, elinizdeki iki rehberi birleştirerek, 2 Aralık 2025 tarihli ve 33095 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yeni Polis Memuru veya Komiser Yardımcısı Rütbelerine Aday Memur Olarak Atanacaklara Uygulanacak Sınav Yönetmeliği ile güncel yargı içtihatlarını da dikkate alarak genişletilmiş hâliyle yeniden yazılmıştır. Eski 2015 yönetmeliği (RG 29375) yürürlükten kalkmıştır.
ESS Sınavına Hızlı Bakış
| Konu | Açıklama |
| Dava türü | İdari işlemin iptali (İYUK m. 2/1-a) + yürütmenin durdurulması (İYUK m. 27) |
| Süre | Sonucun pa.edu.tr’de ilan edildiği günü izleyen günden itibaren 60 gün (hak düşürücü) |
| Yetkili mahkeme | Ankara İdare Mahkemeleri |
| Davalı | Emniyet Genel Müdürlüğü (işlemi tesis eden Polis Akademisi Başkanlığı) |
| Baraj | 100 üzerinden en az 70 |
| Puan dağılımı (yeni yönetmelik) | Mesleki bilgi 40; Kavrama-ifade-muhakeme 20; Özgüven-ikna-inandırıcılık 20; Liyakat-temsil-mesleğe uygunluk 20 |
| İdari itiraz | Sınav komisyonu kararlarına itiraz edilemez; doğrudan yargı yoluna gidilir |
| Karar sonrası | İdare, tebliğden itibaren en geç 30 gün içinde kararı uygulamak zorundadır (İYUK m. 28) |
ESS nedir, kimleri kapsar?
Eğitim Sonu Sınavı, polis eğitim kurumlarında öğrenimini başarıyla tamamlayanların Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına aday polis memuru veya komiser yardımcısı olarak atanabilmesi için zorunlu sözlü aşamadır. Dayanak, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu’nun ek 1. maddesi ile 2 Aralık 2025 tarihli yeni Sınav Yönetmeliği’dir.
Kapsam, eski düzenlemeye göre genişlemiştir:
- POMEM, PMYO ve PAEM’de öğrenimini başarıyla bitirenler
- İç Güvenlik Fakültesi’nin 1. ve 2. sınıfını bitirdikten sonra lisansını süresinde tamamlayamayan veya tamamlayamayacağı anlaşılanlar
- PMYO’dan dikey geçişle İç Güvenlik Fakültesi’ne girip hazırlıkta başarısız olan veya lisansı belirli sürede bitiremeyenler
Sınav, mezuniyeti izleyen en geç bir ay içinde yapılır; yer ve tarih en az 15 gün önce Başkanlık internet sitesinde duyurulur. Adaya soru kartı çektirilir; komisyon ek soru da sorabilir. Her üye puanını ayrı ayrı forma işler; aritmetik ortalama alınır. 70’in altında kalanın okulla ilişiği kesilir, atama yapılmaz.
Yönetmelikteki değerlendirme başlıkları:
- Mesleki bilgi düzeyi (40 puan)
- Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (20)
- Özgüven, ikna kabiliyeti ve inandırıcılık (20)
Liyakat, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerin mesleğe uygunluğu (20)
Mahkemeler mülakatı neden iptal ediyor?
İdarenin takdir yetkisi vardır; ancak bu yetki sınırsız ve denetimsiz değildir. Sözlü sınav, yargısal denetime elverişli belgelerle yapılmak zorundadır. İdare mahkemeleri ve Danıştay’ın yerleşik yaklaşımında öne çıkan hukuka aykırılıklar şunlardır (iki rehberdeki beş + dört başlık birleştirilerek ve içtihatlarla somutlaştırılmıştır):
1. Gerekçesiz, matbu ve soyut değerlendirme
“Mesleki yeterliliği zayıf”, “temsil kabiliyeti yetersiz” gibi her adaya yazılabilecek kalıp cümleler, işlemin sebep unsurunu sakatlar. Mahkeme, adayın hangi soruyu bilemediğinin, hangi cevabının veya davranışının yetersiz görüldüğünün tutanağa bağlanmasını arar.
2. Komisyon üyelerinin bağımsız puan vermemesi (şablon / hayatın olağan akışına aykırı not)
Beş üyeli komisyonda tüm üyelerin her kriterde kuruşu kuruşuna aynı puanı vermesi, bağımsız irade kullanılmadığını gösterir. Danıştay 12. Daire bu durumu objektiflik ilkesini zedeleyen bir olgu olarak kabul etmektedir.
3. Soru-cevapların ve sınav anının belgelendirilmemesi
Soruların kura/kart usulüyle belirlenmemesi, verilen cevapların tutanağa geçirilmemesi veya sesli-görüntülü kayıt bulunmaması, yargı denetimini imkânsız kılar. Denetimden kaçınacak şekilde belge düzenlenmesi iptal sebebidir.
4. Doğru cevap ile düşük puan arasındaki çelişki
Mevzuat veya genel kültür sorusuna eksiksiz cevap verilmesine rağmen “özgüven” veya “temsil” gibi sübjektif kalemlerden taban puan verilerek barajın altında bırakılması, takdir yetkisinin açıkça aşılmasıdır. Danıştay, “soruyu bilemediği yazılan adaya mesleki bilgiden yüksek puan verilmesi” gibi iç çelişkileri de hukuka aykırı bulmuştur.
5. Komisyon teşekkülündeki usulsüzlük
Yönetmelikte aranan rütbe, unvan ve niteliklere uygun üye bulunmaması, yedeklerin asıl üye yerine geçmesi veya eksik üye ile karar alınması, yetki ve şekil unsurlarını sakatlar. Komisyonun mevzuata uygun kurulması tek başına yeterli değildir; değerlendirme de bağımsız ve gerekçeli olmalıdır.
6. Eğitim süreciyle çelişen başarısızlık ve ölçülülük
Okul boyunca yüksek not, disiplin cezası almama ve uygulamalı başarıya rağmen birkaç dakikalık sözlüde somut dayanak olmadan “mesleğe uygun değil” denilmesi, ölçülülük ilkesiyle bağdaşmaz.
Uygulamada bazı adaylar “asıl sebep güvenlik soruşturmasıdır, mülakatta kasten düşük puan verildi” şüphesi taşır. Resmî işlem “sözlüde 70 altında kalma” şeklinde kurulduğu için mahkeme önce mülakat evrakını inceler; dosya celbi sırasında arka plandaki belgeler de ortaya çıkabilir. Güvenlik soruşturması ayrı bir işlemse onun da ayrıca dava konusu edilmesi gerekir.
Dava süreci adım adım
1. Süre: 60 gün, ilan tarihi esas
İYUK m. 7 uyarınca süre, sonucun Polis Akademisi internet sitesinde yayımlandığı günü izleyen günden başlar. Bireysel yazılı tebligat beklenmez. İlan gününün ekran görüntüsünü tarih-saat bilgisiyle saklayın. Sürenin son günü resmi tatile denk gelirse ilk iş gününe uzar; süre kaçarsa hak tamamen düşer. İdareye “itiraz dilekçesi” vermek süreyi durdurmaz; yönetmelik komisyon kararlarına itirazı kapatmıştır.
2. Yetkili mahkeme yalnızca Ankara
İşlemi tesis eden merci Polis Akademisi Başkanlığı (Gölbaşı/Ankara) olduğu için genel yetki kuralı (İYUK m. 32) gereği Ankara İdare Mahkemeleri bakmakla görevlidir. Danıştay 12. Daire, farklı illerdeki eğitim merkezlerinden mezun olup elenen adayların davalarında da Ankara’nın yetkili olduğunu karara bağlamıştır (E. 2021/8232, K. 2021/7193, 28.12.2021). Başka ilde açılan dava yetkisizlikle Ankara’ya gönderilir; aylar kaybedilir.
3. Yürütmenin durdurulması mutlaka istenmeli
İYUK m. 27’nin iki şartı birlikte aranır: işlemin açıkça hukuka aykırı görünmesi ve uygulanmasının telafisi güç/imkânsız zarar doğurması. Dönem arkadaşlarının göreve başlaması, adayın meslekten uzak kalarak maddi-manevi kayba uğraması bu zararı oluşturur. YD kararı çıkarsa idare, esas karar beklenmeden adayı yeniden mülakata almakla yükümlü hale gelir. YD incelemesi genellikle birkaç ay içinde sonuçlanır; esas yargılama dosya yoğunluğuna göre 6–18 ay sürebilir.
Dilekçede somut hukuka aykırılıklar (hangi formda hangi çelişki, hangi üyelerin aynı puanı verdiği, hangi soru-cevap kaydının olmadığı) tek tek gösterilmelidir. Genel “haksız elendim” iddiası yetmez.
İptal veya YD kararından sonra ne olur?
Mahkeme “aday başarılıdır, atansın” demez. İdari yargı yerindelik denetimi yapmaz; not vermez, doğrudan atama kararı kuramaz. Kararın hükmü, hukuka aykırı mülakatın ortadan kalkmasıdır.
İYUK m. 28 uyarınca idare, kararın tebliğinden itibaren en geç 30 gün içinde gereğini yerine getirmek zorundadır. Uygulama kural olarak:
- Mahkemenin işaret ettiği ilkeler doğrultusunda (somut soru-cevap kaydı, gerekçeli ve bağımsız puanlama, objektif kriterler) yeniden mülakat
- Yeni mülakatta 70 ve üzeri alan adayın atama işlemlerinin başlatılması
- Atama gerçekleşirse, emsallerinin göreve başladığı tarihten fiilen başladığı tarihe kadar ödenmeyen maaş, ek ödeme ve özlük haklarının yasal faiziyle talep edilebilmesi; kıdem ve sicilin emsaller seviyesine getirilmesi
İdare kararı şeklen değil esastan uygulamak zorundadır. Mahkeme kararını etkisiz kılmak amacıyla somut veri olmadan yeniden eleme, ikinci bir iptal davasına konu olur; kamu görevlilerinin hukuki ve cezai sorumluluğunu da doğurabilir.
ESS Mülakatı ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular
- Dava ortalama ne kadar sürer?
YD talebi genellikle 2–6 ay içinde karara bağlanır. Esas karar ilk derecede 6–18 ay arasında değişir. İstinaf ve varsa temyiz süreci eklenince toplam süre uzayabilir. - Mahkeme doğrudan atama kararı verebilir mi?
Hayır. Yetki, işlemin hukuka uygunluğunu denetlemek ve hukuka aykırı sınavı iptal ederek adil koşullarda yeni değerlendirme hakkı tanımaktır. - Tekrar mülakatta yine elenebilir miyim?
Evet, teorik olarak mümkündür; ancak ikinci sınav ilk karardaki aykırılıklar giderilerek yapılmak zorundadır. Keyfî yeniden eleme ayrı davaya konu olur. - Güvenlik soruşturması asıl sebep olabilir mi?
Olabilir; fakat resmî işlem mülakat başarısızlığı üzerine kurulmuşsa dava konusu önce mülakattır. Mahkeme dosyayı celp ettiğinde arka plan belgeler görünür hale gelir. - Farklı ilde eğitim gördüm, oradaki mahkemede açabilir miyim?
Hayır. Yetkisizlik kararı çıkar, zaman kaybedilir.
